Tag Archives: ondarre

Aralarko iraganera bidaiatuz

Gure iragana milioika pieza dituen puzzle bat da guretzat eta gaur egungo arkeologoek piezak horiek bilatzen jarduten dute. Horietako bat Joxean Mujika da, Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta arkeologo handia.

Atzo berarekin Aralarko Ondarre harantxoan azken urteotan egin dituen indusketa lanen emaitzak bertatik bertara ikusteko aukera izan genuen. Gutxi dira Euskal Herrian historiaurreko hainbeste aztarna aurkitu diren tokiak, eta are gutxiago gaurdaino hain ondo gorde dituzten lekuak. Bazirudien denboraren makinan barneratu ginela, izan ere, kronologikoki, eraikuntza megalitiko desberdinetan zehar egin genuen aurrera; monolitoak, trikuharriak, zistak, harrespilak… bidaia interesgarria izan zen oso, ohartu baikinen zer-nolako altxorrak gordetzen dituen Aralarko lurrazpiak.

IMG_6944

Zorionak, Joxean, egiten duzun lan ikaragarriagatik eta mila esker atzo guri altxorrok erakusteagatik. Garrantzitsua da Joxemiel Barandiaranek hasitako lanari etekina atera eta horrelako emaitzak lortzea. Puzzlea ez da sekula osatuko baina piezak aurkitzeak balio handia du. Segi horrela!

 

Aralarko iraganean arakatzeko aukera

Ondarreko historiaurreko aztarnak

Aralarzale hori, badugu uko egin ezin diozun plan bat zuretzako. Abuztua ere badator, eta kanpora joan gabe gure ingurua sakonago ezagutzeko aukera eder bat proposatzen dizuegu. Ba al dakizu noiztik bizi den gizakia Aralarren? Nola eta non bizi ziren gure arbasoak? Non hilobiratzen zituzten gorpuzkinak? Zer sekretu gordetzen ditu Aralarko lurrazpiak?

Bada, erantzuna emango diegu galdera horiei guztiei punta-puntako ikerlari baten eskutik, Joxean Mujika arkeologoaren ahotik entzun ahal izango ditugu eta inguruotan egin dituen azken aurkikuntza arkeologikoen nondik-norakoak.

Mendirako plan ederra beraz, Lizarrustiko Parketxetik abiatuko gara oinez eta baso zein larre zabalak zeharkatuko ditugu.

Animatuko al zara? Deitu eta eman izena!

Historiaurreko Aztarnak 2017

Gaztagintzaren sekretuak ezagutzeko azken txanda

argazki-montaia

Aurreko igandean, urtarrilaren 29an, Anduetza Parketxeak bigarren txanda antolatu zuen Ondarre gaztandegira, “Gaztagintzaren sekretuak 2017” jardueraz gozatzeko asmoz.

Hasiera emateko, ukuilura gerturatu ginen, ardiak nola bazkatzen zuten ikustera. Umeek arkumeak besoetan edukitzeko aukera izan zuten bertan, eta belarra jaten ere eman zieten, ardiak gose baitziren. Gurasoek asko disfrutatu zuten umeak parte hartzen ikusita, eta argazki asko egiteko aukera izan zen.

Eneko Goiburu, bertan ardi gazta egiten duen artzaina izan genuen azalpenak ematen. Ardi latxaren ezaugarriak, ardien dieta eta oinarrizko zainketak, lanabesen azalpenak eta gazta eratzearen prozesua ulertzeko argibideak eman zizkigun.

Bisita modurik hoberenean amaitu genuen, gazta jan eta sagardoa edanez! Gaztagintzaren inguruan ikasteko prestutasun handia erakutsi zuten bertara gerturatu zirenak, galderak eginez eta jakinduriak bata besteari transmitituz. Hau da, belaunaldiz belaunaldi egin denari jarraipena eman genion!

Azkenik, gogorarazi nahi dizuegu “Gaztagintzaren sekretuak 2017” jardueran parte hartu ahal izateko azkenengo aukera datorren otsailaren 5ean izango duzuela. Eman izena lekua galdu baino lehen!

“Gaztagintzaren sekretuak” azken bisita

Copia de P1070932

Datorren otsailak 21ean, “gaztagintzaren sekretuak” ezagutzeko azken aukera izango da Segurako Ondarre gaztandegian. Lau aldiz  burutu den bisita gidatu hau, oso arrakastatsua izan da eta Anduetza Parketxeak eskerrak eman nahi die orain arte bertaratutako guztiei.

Ondarreko Eneko Goiburu artzainak ukuilua, gaztandegia, gazta egiteko familiako tresnen erakusketa eta ketzeko gela erakusten digu. Ondoren, gazta daztaketa gidatzen du eta bukatzeko, denok elkarrekin gazta jaten dugu.

Aprobetxatu azkeneko aukera hau, Goierri eskualdea bisitatzeko eta artzainen bizimodua bertatik bertara ikusteko!

Goiz borobila Ondarre baserrian

P1070835

Gaurko giro ederraz lagundurik Eneko Goiburu artzain eta gaztagileak ederto eraman ditu bisitariak Ondarre baserrian zehar. Ukuiluan haurrak protagonista izan dira, arkume txikiak besoetan goxatu dituztelarik. Ondoren, denak elkarrekin, gazta nola egiten den ikasi dugu eta gaztandegia bidean taldeko haurrek txita familia bat topatu dute.

Eta azkenik gazta jateko ordua iritsi da! Denok hartu dugu parte gazta mozten, jaten, galderak egiten, sagardoa zerbitzatzen, zintzarriekin jolasten… Elkarrizketa interesgarria sortu da, giro ezin hobearekin bukatuz goiza.

P1070876

Hurrengo igandean, urtarrilak 31n “gaztagintzaren sekretuak” bisita antolatu da, baina berriro ere, taldea osatu dela jakinarazi nahi dizuegu. Honenbestez, hurrengo aukera otsailak 14ean duzue. Izena eman ezazue laster, taldea osatzen hasi da eta!

Iraganaren puzzlean pieza berri bat

Blog honek helburutzat du zuei guztioi, Gipuzkoako natur-guneetako bisitarioi alegia, gure ondareez, naturalak zein kulturalak, gozatzeko bideak eskaintzea. Batzuetan guregana etortzen zarete, interpretazio zentro eta museoetara, eta beste batzuetan aldiz, blog honen bidez ikasten duzue zerbait. Sarrera honekin batera, proposamen bat luzatu nahi dizuegu; guk berriki Aralarren berreraiki den elementu baten berri eman nahi dizuegu, honen inguruko informazio pixkat bat emanez. Trukean, gero, elementu hori bisitatzeko erronka luzatu nahi dizuegu, bertatik bertara ikusi eta zuen bi begiekin gozatzeko aukera emanez. Damutuko ez zaretela ziurtatzen dizuegu, ingurua sekulakoa da eta jarraian azalduko dizuegun iraganaren lekuko hau, zoragarria.

DSC_0119

Ondarreko Zistaz ari gara, baina koka gaitezen lehenik inguruan. Ondarre, edo zehaztasun gehiagorekin Pikuetaondarra-Naparbide eremua, Aralarko Natura Parkean dago, honen bihotzean, Lizarrustiko Parketxetik (Ataundik) oinez joanda ordubete ingurura. Gutxi dira Euskal Herrian Historiaurreko hainbeste aztarna dituzten inguruak: trikuharriak, zistak, monolitoak, baratzak (cromlechak)… Ikerketa lanak amaitu ez direnez, ezin bazter daiteke arkeologoek oraindik aurkikuntza gehiago egitea. Hain zuzen, Aralarren aurkituriko giza-aztarna zaharrenak (Neandertalek egindako tresnak) Pikuetaondarren azaldu ziren duela ez hainbeste.

Aurkikuntza horiek guztiak EHUko arkeologia irakasle titularra den Joxean Mujikak zuzenduriko ikerketa-taldeak egin ditu, Aralarren lanean urteak daramatzanak.

Oraingoan, azken hilabete honetan egin diren Zistaren berreskuratze lanen inguruko informazioa eman nahi dizuegu. Zista bat hilobi-monumentu bat da, tamaina txikia duena, Trikuharri txiki baten modukoa. Bertan, zendua fetu-jarreran hilobiratu ohi zuten. Ondarreko zista honen aurkikuntza 2011. urtean egin zen, metro bateko bi harri luze paralelo zeuden eta ote zuriz estalirik zegoen guztia, irudian ikus daitekeen moduan.

zista6
Argazkiak: Joxean Mujika

Urte horretan bertan industu zuten gune hori Joxean Mujika eta bere lantaldeak, Brontze Aroko (4000-3500 urte) zista bat zela egiaztatuz. Gaineko estalkia kameraren barnera eroria zegoen, ehortzitakoen hezur-hondarrak zanpatuz. Inguruko hainbat harlauza ere zatikatuta eta lekualdatuta agertzen ziren. Indusketa horretan adin desberdineko lau gorpuren hondarrak aurkitu ziren, baita 7 ontzitxoen puskak eta hezurrez egindako zintzilikario bat izan daitekeena ere.

zista3
Argazkia: Joxean Mujika

Multzo horren harrizko elementuen mantentze-egoera kaxkarra dela eta, indusketaren zuzendariak eta GFAko Gordailuko zaharberritze tailerreko teknikoak zista hori finkatu, puskak elkartu eta harriak atontzea erabaki zuten.  Gainera, harlauzak jatorrizko lekuan berrezarri dituzte, betiere  indusketa fasean bildutako dokumentazio eta argibideak kontuan hartuz. Barnean metalezko egitura bat gehitu zaio, multzoaren oreka eta egonkortasuna bermatzeko. Gaineko estalkiari dagokionez, jatorrizko tamainarekin alderatuz gero hiru aldiz txikiagoa zen, denboarekin jasandako disoluzioaren eraginez. Hori horrela izanik, berreraikitze bat egitea erabaki zuten, estalkiaren jatorrizko puska horiek barneratuz. Lan hauek azken hilabete honetan amaitu dituzte eta orain iraganean izango zuen forma ikus daiteke, guztion gozagarri.

zista4
Argazkia: Joxean Mujika

Zehaztasun guzti hauek argituta, Aralarko Parketxetik Joxean Mugika eta bere lantaldeak egindako lana goraipatu besterik ezin dugu egin. Zorionak, inguru honetan egidako ikerketa guztiengatik eta mila esker gure iraganeko puzzleari beste pieza bat gehiatzearren. Jarrai ezazue Jose Migel Barandiaranek inguru hontan hasi zuen puzzlea osatzen, gu ere ez gara oso aparte ibiliko.

Orain zuek guztiok, Aralarko maitale finok, helduiozue gure erronkari eta gerturatu zaitezte Ondarreko harantxora, bertan egindako azken aurkikuntzak ikusi eta iraganera bidaia azkar bat egitera. Edozein argibide edota informazio nahi baduzue Ataungo Barandiaran Museoan edota Lizarrustiko Parketxean egongo gara zuen zain!

Denboran zehar bidaiatu genuen atzo Aralarren

Bazirudien astean zehar eguraldi iragarpenak ez zeudela gure alde, baina azkenean goiz ezinhobea izan zen atzokoa Aralarren, zentzu guztitan. Eguraldia, mendian ibiltzeko paregabea, eta Ondarrera gerturatu zen jendea, jatorra eta jakinminez betea.

Hortaz, faktore guzti horiek aldeko izanda, zer gehiago eska geniezaioke abuztuko goiz bati?… Jendeari azalpen egokiak ematea eta kultur ondarea helaraztea, noski. Lan hori ezinhobeto burutu zuen Luis Mari Zalduak. Berak egin zituen atzo gidari lanak eta denboran zehar bidaia interesgarri bat proposatu zigun Aralarko mendietatik barrena.

DSC_0135

Ondarre inguruko monolito, trikuharri, zista, bizileku, saroi zein cromlechak bisitatu genituen eta baita bakoitzaren sekretuak deskubritu ere. Irteerara bertaratu zirenak interes handia azaldu zuten aztarna hauen inguruan eta Zalduak galdera eta kezkak ezinhobe ebatzi zituen.

Zalantza izpirik gabe Ondarre inguruak aztarna asko ezkutatzen ditu oraino eta Jose Antonio Mujikaren gidaritzapean lanean diharduten adituek sekretu asko lurrazaleratu eta plazaratuko dituzte datozen urteetan. Gure asmoa zein eginkizuna jendeari Aralarko mendiguneak erakustea, ezagutaraztea eta maitatzen laguntzea denez, adi egongo gara azken aurkikuntzekin eta atzokoa irteera ezin interesgarriagoa izan zenez, gehiago antolatuko ditugu aurrerantzean.

Zenbat sekretu ezkutatzen ote ditu Aralarrek oraindik? Batek daki…

Atzoko irteerako argazkiak ikusteko klikatu hemen.

Aralarreko historiaurreko aztarnak ezagutu

Ondarreko Historiaurreko aztarnak ezagutzeko ibilaldi gidatua antolatu dugu Abuztuaren 9rako. Ondarreko harantxoa Aralarko Natur Parkean dago, Lizarrustiko parketxetik (Ataundik) oinez joanda ordubete ingurura. Bidea erraza bezain ederra da.

Historiaurreko Aztarnak

Bertan Historiaurreko hamaika aztarna aurkitu dira oraintsu (Aralarko giza aztarnarik antzinena Ondarren topatu da) eta lanean dihardute oraindik adituak, beraz ezin bazter daiteke oraindik aztarna gehiago topatzea.

Abuztuaren 9ko irteeran Ondarre inguruko trikuharriak, zista bat, cromlechak eta bestelako megalitoak bertatik beratara ezagutu eta ulertzeko aukera izango du bisitariak, Luis Mari Zaldua adituaren eskutik.

Bi abiapuntu izango dira irteera gidaturako: 9:00etan Lizarrustiko parketxetik eta 10:30etan Errekabletzeko langatik. Itzulera orduak 12:30ak eta 14:00ak izango dira, hurrenez hurren. Adin guztietako bisitariei dago zuzendua txangoa. Izena emateko edo informazio gehiago jasotzeko: barandiaran@gipuzkoamendizmendi.net / 943 180 335 / 688 895 069