Tag Archives: jon aizpurua

Leitzako jentiletik, Murkoondoko zeharrera eta Marimundukoren zain

Ataunen ospatzen den 3. Mitoaldian bete betean murgildurik gaude eta jendearen erantzuna benetan ona izaten ari da. Ostiralean hasi genuen Mitologia ardatz duen jardueraz beteriko ekitaldi handi hau Iñaki Perurenak eskainitako emanaldiarekin. Zenbat gauza interesgarri kontatu zizkigun Iñakik! Gizakia aspaldidanik hasi zen harriari erabilpena ematen (lanerako, sua egiteko, jolasteko, kirolerako…) eta Iñaki Perurenak argi utzi zigun harria bere bizia izan dela eta oraindik ere badela.

Jentilen inguruan aritu zitzaigun ere Perurena eta gaur egungo harrijasotzaileak eurekin alderatu zituen, izan ere, gaurko bizimoduan perfilen bat jentilekin alderatu nahiko bagenu, hau izango bailitzake berarentzat aproposena. Barandiaranen lanari ere keinu egin zion “ez dakigu jentil haien aita nolakoa izango zen, baina, aita izango balue Joxemiel Barandiaran beharko luke izan”.

20190705_200434_retokauta.jpg

Oso interesgarria ere atzo Jon Aizpuruak Murkoondoko zeharrean barrena eskainitako ibilaldi gidatua. Ataungo beste txoko bat sakonean ezagutzera emateaz gain, bertako baserrien izenekin, Joxe Miel Barandiaranen anekdotekin eta leku berezi honek eman dituen beste ataundar ospetsu batzuen istorioekin pasarazi zigun goiz ederra Jonek.

20190706_102026_mejorada

Gaur aldiz, Marimunduko eta beste hainbat pertsonaien ipuin eta legenda harrigarriak entzuteko irrikan gaude! Lehenengo saioari hasiera eman zaio sarrera guztiak agortuz, famili ugariz bete zaigu Barandiaran Museoa eta oso pozik gaude! BIZI MITOLOGIA!

20190707_111523

Advertisements

2019ko MITOALDIKO hitzaldi eta ibilaldi bereziak

Uztailak, 5. Hitzaldia: “Harria, maitasun istorioa” (Iñaki Perurena)

Astigarragako parkean (20:00h).

Iñaki Perurena harriarekin datorkigu oraingoan ere, baina ez ohiko moduan, ordea. Euskal Herriaren historian harriak duen zer esanaz , duen eraginaz eta berak harriarekin izan duen hartu emana modu berezian azalduko digu ordu bete inguru irauten duen emankizun poetikoan. Emankizunarekin batera erakustaldia ere egingo du. Berak dioen moduan “harria urteetako bidelaguna izanda bizi oso bat daramat harriarekin eta berarekin jarraitu nahi dut”. Harria metafora bihurtzen du Iñakik emanaldian, adibide eta hausnarketa.

Uztailak, 6. “Murkoondo, Ataungo bihotza” ibilaldi gidatua (Jon Aizpurua)

San Martingo plaza (9:30h)

Jon Aizpuruaren gidaritzapean Ataungo gune esanguratsuenetako batean barneratuko gara, Murkoondon. Joxemiel Barandiaranen kabi, bere bizitzan izan ziren leku garrantzitsuak  ezagutzeko aukera izango dugu eta beste ataundar ospetsuei buruzko azalpenak ere emango dira. 2 ordu inguruko ibilaldia izango da. Izena eman behar da jentilbaratzake@gmail.com helbidean.

Uztailak, 9. Hitzaldia: “Barandiaran eta mitoak” (Joseba Aurkenerena)

Barandiaran Museoan (19:00h)

Ama ataundarra. Gurasoengandik etorri zaizkio bizitzan izan dituen bi zaletasun handiak, aitaren aldetik historiarekikoa eta euskal mitoarekikoa amaren aldetik. Donostian historia ikasketak egin zituen eta lanbidez irakasle aritu izan da.Besteak beste, Karmel, Maiatz, Hatsaren Poesia, Eskuz eta Begiz, Elinberri.eus,  Zu-Zeu.eus eta Kazeta.eus agerkarietan idazten du. Baditu hainbat liburu plazaraturik. Gai nagusiak euskal historia, etnografia eta mitologiakoak izan dira. Horietako batzuk: – Euskal sinesmen zaharrak – Harribeltzetako ipuinak – Sorgin mainguak dabiltz – Euskaldunon mundua hizpide – Axularren itzala – Gureak eta mundu zabalekoak – Iparmina – Iragana ere gaur da – Euskal Herria beti!

Hitzaldiak-eta-ibilaldia-2019-web

Zuretzat, Joxemiel

Igaro den igandean, uztailak 31arekin, Bidea 2016 ekimenaren 19. etapa ospatu zen Ataunen. 160 mendizale abiatu ziren Altsasutik Ataunera bidean, pagadi eta harizti ederretatik barrena. Eguraldia ez zuten bidelagun ona izan, baina ze demontre, egia aitortzeko mendi magiko hauetan behelaino eta euripean ibiltzeak badu bere xarma, misterioz betetzen baitu ingurua.

Hainbat ikuskizun kultural egin ziren biden zehar. Egun hori aprobetxatu nahi izan genuen Aralarko Parketxean (Lizarrustiko Parketxea eta Barandiaran Museoa) Joxemiel Barandiarani omenaldi txiki bat egiteko, aurten 25 urte betetzen dira eta gure artean ez dagoela, gure euskal herriko txoko berezienak ikertzen ez dituela.

Mendizale taldeak goiz-goizetik izan zuen Joxemielen berri, izan ere, Intsusburuko trikuharrian indusketa bat egiten topatu zuten Barandiaran eta bere lagun Telesforo de Aranzadi. Lau kontu esan ondoren beren bidea jarraitzera gonbidatu zituen Joxemielek, basootan kontu handiz ibiltzeko ahortaraziz.

IMG_4076

Arratsaldean, taldea Barandiaran Museora iritsitakoan, Enrike Zelaia akordeoilari altsasuarrak, pieza batzuekin arratsaldea modu alaian girotu zuen, erromeri kantak joz. Mendizale trebatuenak dantzan ere animatu ziren frontoiaren erdira. Ataungo Otsoak Dantza taldeko Rebeka Kaiero eta Sara Aramendi dantzariak aurresku bat ere eskaini zioten Joxemieli. Momentu ederra izan zen. Jarraian, Jon Aizpuruak, gure lagun eta laguntzaile nekaezina, gutun bat irakurri zuen, emozioz kargatutako gutun hunkigarri bat. Joxemieli zuzendu zitzaion eta gaur egungo Ataungo berri eman.

Zer esan, horrelako momentu eder bat bizi ondoren. Museotik, Jon, miloi bat esker zure hitzengatik, eta halaxe, Joxemielek esaten zuen moduan “Herritik jasoa, herriari emana” predikuaren adierazlerik onena zara.

Hemen duzue Jonek irakurritako gutuna:

     Hogeita bost urte joan zinela Joxemiel. Azkar doaz urteak !

     Zer moduz zabiltza ? Zer moduz dabil “ Ataungo frutue, ez  ola ohittue “ ?   

     Honez gero miatuko zenituen horko txoko eta toki ezkutuenak eta jasota izango dituzu, hor dituzten ipuin, esaunda, kontu zahar eta ohiturak.

     Tertulia ederrak egingo dituzu zure amarekin, aitarekin, Pilar ilobarekin … Ondo zaintzen al ditu Pilarrek horko loreak ? Seguru baietz !

     Ondoan izango dituzu zure senideak, gaztaroko eta zahartzaroko lagunak, Murkoondo zeharreko bizilagunak, Aranzadi, Eguren, Mateo Mujika, Manuel Lekuona eta beste hainbat adiskide. Gustura grabatuko nituzke zuen arteko solasaldiak !

     Eta hemen zer berri ?- galdetuko duzu. Ez zauzkagu ahaztuta ! Ez horixe ! Joxemarik eta Mariatxok  zintzo zaintzen dute zure Sara etxea eta zure izena duen Fundazioa ere, lan eta lan ari da eta albiste onak ditu: besteak beste,  aurten, berriro, Barandiaran Bekarako deia egin du eta Anuario Eusko Folklore aldizkariaren 50. zenbakia kaleratu du. Ez dago gaizki ezta ?

     Zure izena daraman Museoa ere, Barandiaran Museoa, etengabe ari da zure eta zure lanaren berri zabaltzen. Ehundaka haur eta bisitari igarotzen dira bertatik urtean zehar eta zure erreferentzia dutenez, kimu berriak sortzen ari dira.

     Joxemiel Barandiaran hemen al dabil ? Benetakoa al da Barandiaran ?- galdetu zidan duela gutxi neska koxkor batek. Bai, hemen dabil eta benetakoa da !- erantzun nion. Izena duen guztia dela, esaten zenuen zuk eta horixe esan diot nik ere: Basajaun, Torto begi-bakarra, Marimunduko, Samartin Txiki, jentil, sorgin eta lamiekin batera, zu ere hemen zabiltzala ! Pozik geratu zen neskatoa !

     Oraintxe bertan ere, zu gogoan zaitugula, lagun-sail haundia  elkartu gara San Gregorio auzoko Zelai pilotalekuan. Donostia, Europako Hiriburu Kulturala da aurten eta hori dela, Altsasutik Atauna mendi-ibiladia egin duten 160 bat lagun gaude hemen zuri gorazarre egiten. Duela 26 urte eman zizun Donostiak bere Urrezko Domina eta badituzu bertan zuren izena daramaten kalea eta ikastetxea.

     Lasai Joxemiel ! Orain 100 urte egin zenuen lehen indusketa Jentilabaratzan eta orain 100 urte argitaratu zenuen zure lehenbiziko artikulua: “ Ataun en la Edad media. El antiguo castillo.”   Orain 100 urte aurkitu zenuen lehen trikuharria, Argarbi, Nikasio Garayalde lagun zenuela.

    Lasai beraz ! Zuk bidea ireki zenuen eta jende asko dabil bide horretan.

   Ez dugu ikusten baina bada lokarri bat, garai bateko mundua eta gaurkoa lotzen dituena eta lokarri hori zu zara Joxemiel !   

   Hartzazu besarkada handi bat eta goraintziak !

 Jon Aizpurua, Ataunen,  2016ko uztailaren 31n

JM Barandiaran, 125 urte jaio zela

Hemen duzue JM Barandiaranen 125. urteurrenerako Barandiaran Museoak prestatu duen egitaraua aurkezten den bideoa (Goierri Telebistak pestatutakoa). Erreserbak egitea nahitaezkoa izango da (943 18 35 35 / 688 89 50 69 edota barandiaran@gipuzkoamendizmendi.net).

Azken egunak dituzue igande honetan ospatuko dugun “Hamaika objektu, hamaika kontu” emanaldirako izena emateko!

Barandiaran “11 objektu, 11 kontu”

125 urte igaro dira euskal kulturaren aita izan den Jose Migel Barandiaran jaio zenetik. Ataundarra jaiotzez eta bihotzez, arkeologo eta etnografo garrantzitsuenetako bat izan da zalantzarik gabe, bai Euskal Herrian bai hemendik at. Euskaldunok badugu zer eskertu gizon txiki bezain handi honi eta 125. urteurren hontan, Barandiaran Museotik gure hondar alea jarri nahi dugu berak jasotako ondarea zabaltzen laguntzeko.

barandiaran aralar

Ekintza ugari antolatuko ditugu udazken honetan, Joxemielek merezi duen omenalditxoa egin asmoz.

Lehen saioa azaroan egingo dugu, “11 objektu, 11 kontu” deitu diogun saio eder batekin. Barandiaran zenaren objektu zaharrak ekarriko ditugu Museora eta horien bidez bere bizitzaren hainbat pasarte esanguratsu eta egindako lanaren zertzelada batzuk aurkeztuko ditugu. Emanaldi hau Jon Aizpurua ataundarraren eskutik izango da, berak ezinhobeto ezagutzen baitu Joxemielen bizitza zein lana. Aukera ezinhobea eskaintzen dizuegu, beraz, ez galdu saio hau eta egin erreserba lehen baitlehen.

Bigarren saioaz gozatzeko abenduan Lizarrustira etorri beharko duzue. Barandiaranek hainbeste landu zuen gaia oinarritzat hartuz, mitologia alegia, Lizarrustiko Parketxetik abiatuz “Jentilak Aralarren” deituriko ibilaldi zoragarri bat egingo dugu pagadi ilunetatik, eta pertsonaia mitologikoak bidelagun izango ditugu bidaia magiko horretan.

Adi egon zaitezte, hauez gain, sorpresa gehiago ere izango ditugu eta 125. urteurren hau ospatzeko!