Tag Archives: jentilbaratza

Eta amets egin genuen…

Atzo, igandez, gauza oso bitxiak gertatu  ziren Lizarrustiko basoan. Goiz misteriotsua izan zen, hasiera-hasieratik amaierara arte. Misteriotsua, magikoa eta… mitologikoa.

500 pertsonatik gora elkartu ginen Aralarko Parketxean, Lizarrustiko baso berezitik ibilaldi eder bat egin asmoz. Eskuak hotzez, baina arnasa bero.

dsc_0084

Hantxe abiatu ginen maldan gora, goizeko 10:00ak aldera, eta hara non, jentil bat ikusi genuen mailoan gora igota, laino artean adarra joz. Lurralde magikoaren zaintzaileak dira eta gainontzeko jentilei abisu ematen ari zen, jende arrotza ari zela basoan sartzen eta adi ibiltzeko gurekin. Haurrak ezin sinetsirik zeuden.

dsc_0089

Laster, asto bat topatu genuen, bakar-bakarrik arrantzaka. Ze arraio ari zen gertatzen? Norena ote zen asto hori? Haurrek dagoeneko begiak erne zituzten, eta belarriak adi. Askok, Olentzeorena izango zela pentsatuko zuten, baina isil-isilik geratu ziren, zer gerta ere.

dsc_0097

Pausu batzuk aurrera, Martin Beltzekin egin genuen topo. Ikazkinak, ikatza urre bihurtzen zuela esan zigun eta baita urrezko txanponak erakutsi ere. Baso honetan ongietorriak ez ginela ere esan zigun, lurralde arriskutsua zela hau, basahuntz eta otsoez gain, sorginak, basajaunak eta torto bera ere inguruotan bizi zirela eta azti ibiltzeko!

Allekuazpiko behatokitik gertu, txondor eder baten ondoan, bi gizonekin egin genuen topo, nagusia eta morroia. Martin Beltzi zakua lapurtu zioten, baina, urrezko txanponak ikatz-errautsez eginak zeudela konturatu ziren gero. Arraioa! Hauek, Aralarko azken gaizkile eta kontrabandistak izango ziren, ziur asko…

bdr

Pagadi berde sakonetik jarraitu genuen guk eta neskatxa ilegorri batekin egin genuen topo. Zuhaitz-enbor batean eserita zegoen, ilea orrazten, patxada ederrean. Hark esan zigunez, Pagomari zen bere izena eta ikusitako astoa, Martin Beltzen andregaia zela argitu zigun. Ikustekoak izan ziren haurren harridura aurpegiak!

dsc_0135

Basoa arraro sumatu genuen, oilarrak kukurrukuka eguerdiz, otsoak uluka goizez…

Halako batean, galdutako neska txiki bat ikusi genuen, negarrez. Kobaren ataritik Torto agertu zen, neskatxari lagundu asmoz. Tortok pauso bat aurrera ematen zuen aldiro, haurrek, pausu bat atzera. Ez da ez makala, ez, begibakarra…

dsc_0159

Orbelezko sakonune batean, sorgin taldetxo bat aurkitu genuen, datorkigun negu latza igarotzeko egurra biltzen. Marimunduko ere bertan zen eta Pagomariri gertatutakoa kontatu zigun, ezusteko ederra… Sanmartin Txikirekin ere egin genuen topo, aurretik ikusitako gauza batzuk argitu zizkigun eta aurreraxeago gaztaiñerre usaia zegoela ohartarazi zigun. Haurrak urduri zeuden, susmatzen baitzuten nondik etor zitekeen usai hura…

dsc_0185

Allekuazpiko basoan aurrera, gaiztaiñerre usaiari jarraituz, hara non, Olentzero eta Mari Domingi! Ezin sinetsi. A ze zorte gurea. Haiekin kontu batzuk egin ondoren, gaztainak banatu zituzten, gutunen truk. Elkarrekin abestu genuen guztiok eta hantxe utzi genituen, opariak ekarriko dituen astoarekin batera, gaztainak erre eta ikatza eginez. Igandera arte, Olentzero!

dsc_0220

dsc_0230
Ederra izan zen ibilaldia, paregabea, hemen jarritakoez gain beste hamaika sorpresaz betea. Etzi Jose Migel Barandiaran hil zela 25 urte beteko dira, eta hari zor dizkiogu atzo ikusitakoak. Hark bildu zituen atzo bertatik-bertara gozatutako kondaira eta leiendak eta guk, bizia eman besterik ez diegu egin kondairoi. Ataunen bizirik dago mitologia, inoiz baino biziago.

dsc_0142

Aralarko Parketxetik, Barandiaran Museo eta Lizarrustitik, miloi bat esker eman nahi dizkiegu atzo Lizarrustira gerturatu ziren familia guztiei, izandako jarreragatik eta sortutako giro goxoagatik! Jentilbaratza Elkarteari, beste behin, zorionak, bikain aritu zineten, eta egindako lanaren ondorio dira atzoko haurren ilusio aurpegiak. Gauza ederragorik ba ote dago?

Sinesten dugun artean biziko dira sorginak, lamiak, torto, basajaunak, jentilak eta Marimunduko. Segi dezagun beraz ametsetan! Hurren arte!

 

 

Advertisements

Ataun, bizi ala iraun?

Ba al du mundu mitologikoak gaur egungo bizimoduan kabidarik?

Gure baitan dago galdera horren erantzuna. Iraganean pisu handia zuen mitologiak euskal kulturan, gure arbasoen egunerokotasunean habe garrantzitsua izanik. Baina argi dago azken hamarkadetan habe hori eroriz joan dela eta kondaira zein mitoak ezezagunagoak bihurtu direla, leku askotan ia desagertzeraino ere. Eta “ia” diogu, izan zelako mundu horren azken arnasa iristear zegoela arazoaz jabetu eta konponbide bat bilatzea erabaki zuen gizon bat, gizon ataundar bat, duela 25 urte utzi gintuen gizon bat.

Jose Migel Barandiaran jabetu zen, eta ondo jabetu ere, arbasoen kondaira, ipuin, mito eta kontakizunak idatziz jaso ezean, urte gutxitan inork ez zuela Torto, Marimunduko edo Etsairen berririk izango. Eta hala egin zuen, kontuok liburuetan zintzo-zintzo jaso zituen urte mordo eta luzeetan zehar. Iraunarazi egin zituen. Baina iraun eta bizi kontu bi dira.

Berak iraunarazi egin zituen. Orain, kondaira horiek bizi eta biziarazteko erantzunkizuna dugu guk.

Hortan dihardugu urte osoan zehar Barandiaran Museoan. Jose Migelek egindako lan guztia ezerezean gera ez dadin hamaika ahalegin egiten ditugu eta gaur, beste behin, egindako ahaleginarekin ezin gustorago gaude. Bide honetan bada Ataunen bidelagun dugun elkarte bat, Jentilbaratza izenekoa. Herritar xumeak, baina Barandiaranen kemenaz eginak. Gaurkoan familiei zuzendutako Euskal Herriko mito eta ipuin zaharren kontaketa saio bat egin dugu Museoan eta gure artean egon dira Marimunduko, Torto, Etsai eta beste pertsonaia batzuk ere. Zorionak egindako saioagatik, ikusten diren eta ikusten ez diren inurri lanengatik. Eta batez ere, gaur egungo gazteei mundu mitologikoan sinestarazteagatik.

dsc_0046

100 pertsonatik gora etorri dira gaur Barandiaran Museora, bi saiotan banatuak. Eskerrikasko gerturatutako guztioi eta Marimundukok esan dizuen moduan, segi zuen haurrei ipuinak kontatzen! Gogoan izan… “Direnik ez da sinistu behar, ez direnik ez da esan behar”. Abendurako beste sorpresa “magiko” bat prestatzen ari gara, aurrerago emango dizuegu honen berri!

Gaurkoan norbait etorri ezinik geratu bada, datorren larunbat arratsaldez beste aukera bat izango du Zegamako Anduetza Parketxean ipuin kontaketa ikusteko. Deitu erreserba egiteko (943 802 187).

Barandiaran Museoan egindako ipuin kontaletaren bideoa duzue hemen, Goierri Telebistak eginikoa: http://www.gitb.eus/azken-berriak/9042-ipuin-kontaketa-antzeztua-ataunen-aita-barandiaran-omentzeko

Gau magikoa atzokoa Ataunen

Zer esan, hitzik gabe uzten duen atzokoa bezalako gau baten ondorengo ajez. Hitz asko datozkigu burura; liluragarria, ikusgarria, txundigarria, harrigarria, magikoa… eta guztiak motz geratzen zaizkigu atzo Ataunen bizi genuena adierazteko.

V. Gau Ibilaldi Mitologikoa ospatu genuen bart, Joxemiel Barandiaranek jasotako kondaira eta esaunda zaharrak munduari zabaltzea helburu zuena.

Urteroko legez eta inoiz baino ozenago, Barandiaran Museotik gure eskerrik beroenak eta zorionik zintzoenak Jentilbaratzako kideei, hilabeteetan egindako lan izugarriagatik. Atzokoa iraupen-karrera baten azken txanpa izan bazen ere, atzetik datorren lanaren emaitza izan zen azken finean. Zorionak. Luxu handia da Joxemielen eta mundu mitologikoa hedatzeko lanetan horrelako bidelagunak edukitzea.

Eta nola ez, mila esker ere, atzoko egunez Ataunera etorritako familia eta partehartzaile guztiei (1.000 pertsonatik gora elkartu ginen), izandako jarreragatik, pazientziagatik eta gure ondare kulturalaz gozatzeko egindako ahaleginagatik!

Joxemielek hau ikusiko balu!…

Hona hemen atzoko argazki batzuk.

 

Lizarrustiko ibilaldi magikoa BETETA

Abenduaren 19rako antolatutako ibilaldi magikoa BETETA dagoela jakinarazten dizuegu.

Mila esker beste behin ere izena eman duzuenoi,  datorren larunbatean ikusiko dugu elkar Lizarrustin, eta lekurik gabe geratu zaretenoi zuen helbide elektronikoak uztea gomendatzen dizuegu, hurrengo jardueretan zuzenean hauen berri izan dezazuen (bidali email bat barandiaran@gipuzkoamendizmendi.net helbidera).

Jentilak, Olentzero_2015, BETETA

Ibilaldi magikoa atzokoa Lizarrustin

Aralarko Parketxeak Jose Migel Barandiaranen 125. urteurrenaren egitarauaren barruan “Jentilak eta Olentzero” ibilaldi magikoa egin zuen atzo, Jentilbaratza Kultur Elkartearen  laguntzaz.

Harrera ezinhobea izan zuen ibilaldiak Parketxeak jakinaraztera eman zuenetik eta familia ugarik eman zuten izena. Parte-hartzaile kopurua mugatu behar izan genuen ekitaldiaren kalitatea ziurtatzeko eta horren ondorioz pertsona asko geratu ziren erreserba zerrendan. Horiei guztiei ere gure esker onak adierazi nahi dizkiegu eta jakinarazi 2015ean ere jarduera ugari eta mota askotakoak antolatzen jarraituko dugula. Jende andana ikusita, hiru txanda egitea erabaki genuen atzokoan. Goizeko 10:00etan abiatu zen lehen taldea eta ordu erdiko aldearekin hurrengo biak.

DSC_0078

Ibilbideak hasiera-hasieratik barneratu zituen bisitariak giro magiko eta harrigarrian, pagadi ederrean sartu ziren unetik. Allekupeko baso-biran zehar ibili ginen, eta etxeko txikiek ilusio, jakinmin, urduritasun eta, zenbaitetan, beldur pixka batekin ere, hasi ziren Aralarko mundu magikoan sartzen. Parketxetik abiatu eta segituan Jentil bat ikusi genuen harkaitz batean igota, adarra jotzen ari zen, gainontzeko jentilei jende ezezaguna hurbiltzen ari zela abisatuz. Hortik aurrera, pertsonaia mitologiko ugarirekin egin genuen topo, Mateo Txistu ikusteko aukera izan genuen eta San Martintxikiren eskutik ere paraje eder bat ezagutu genuen. Torto, Marisorgin eta beste hainbat izakik susmo txarren bat zutela esan ziguten. Txikiek, urduritasun eta ilusio handiz, Olentzero mendi aldetik jaisten ikusi zuten, bere kezka eta ezinegonak kontatu zizkigun Olentzerok, eta haurrak bizkar gaineko zakuari zeharka begiratzen ziotela ikusita, barruan zeramana argitu zien. Jentilen akabera eta Kixmiren etorrera kontakizun mitologikoetan jasota dagoen moduan azaldu eta antzeztu zuten Jentilbaratza Kultur Elkarteko kideek, Olentzero jentil ikazkina Jentilen akabera eta Kixmiren etorreraren berri zabaltzeko gelditu zela azalduz. Zorionak Jentilbaratzako kideei atzo egindako lanagatik.

DSC_0107DSC_0141

Haur eta helduen ilusio aurpegiak ikusita, ezin gusturago gaude antolakuntzakook, Euskal Kulturako leienda zaharrak ezagutzera eman ditugu eta gureaz gain, Aralarko mendietan beste mundu magiko bat existitzen dela ohartu da jendea…

Gure eskerrik beroenak eman nahi dizkiegu atzo bertaratutako jendetzari, izandako jarreragatik eta partehartzeagatik. Etorri ezin izan zinatenoi ere, esan, izango duzuela gure berri 2015ean ere! Aralarko Parketxe Hedatutik (Barandiaran Museo zein Lizarrustiko Parketxetik) eskerrak eman nahi dizkiegu baita ere aurtengoan bertaratu diren bisitari guztiei, Aralar eta Ataungo ondare natural eta kulturalaren hedapenean bidelagun izateagatik. Ea datorren urtea ere joandakoa bezain ona izaten laguntzen diguzuen!

Gogoratu nahi dugu, asteburu honetan (abenduaren 18, 19 eta 20) izango dela aurtengo azken aukera Barandiaran Museoan Jose Migel Barandiaranen “Hamaika objektu” erakusketa bisitatzeko.

Atzoko “Jentilak eta Olentzero” ibilaldiko argazkiak ikusteko klikatu hemen.

Gau Ibilaldi Magikoa Ataunen

Gaua Gauezkoanetzat…

Uztailaren 12an, iluntzean, garai bateko ipuin eta leienda harrigarrien munduan sartuko gara Ataunen bihotzean eta Joxemiel Barandiaran bizi izan zen inguruan.

Euskal mitologiako pertsonaia ezagunak izango ditugu bide-lagun.

Horretarako, garai bateko herribidean zehar, oinez egingo dugu Barandiaran Museotik abiatu eta Samartingo plazara  doan ibilaldi harrigarri eta sorpresaz betea.

Gau Ibilaldi Magikoa 2014 Ataun