Tag Archives: barandiaran

I. MITOALDIA. Bizi mitologia!

Ipuin edo kontu fantastiko sorta ez ezik, mitologia errealitatea esplikatzen duten argibideen multzoa da. Bizimodua arautzeko balio ez duenean baizik ez da bilakatzen mitologia kontu edo ipuin fantastiko bilduma, baina, orduan ere, ematen duen informazioa aintzat hartzeko modukoa da. Izan ere, beste azalpenik ezean, gertakari naturalei aurre egiteko nahiz euren buruak lasaitzeko, mitoak herritarrei ingurunea ulertzen lagundu dien lanabesa izan dira mendeetan zehar.

Barandiaranek lan handia egin zuen mitologiaren transmisio soka eten ez zedin. Hain zuzen, ahozko tradizioa paperean bilduz altxorra utzi zion herriari eta hura gizarteratzen jarraitzeko  ekimena jarri dute abian Jentilbaratza Kultur Elkarteak eta Gipuzkoako Parketxe Sarea Fundazioak, I. MITOALDIA.

Mitoaldia orokorra 2017_2

Leku mugatua dagoenez, aurrez izena ematea nahitaezkoa izango da, beraz deitu Barandiaran Museora berandu baino lehen!

Bizi mitologia!

Advertisements

Gure altxorrak

20171008_100438

Gaurko igande goiza, Aizkorri-Aratz Natura Parkeko altxorrak ezagutuz eman dugu. Eguraldi zoragarriarekin eta Angel Martinez de Montecelo adituaren gidaritzapean, mendian barrena abiatu gara goizean goiz 40 lagun inguru.

Lurrazpian gordetzen diren sekretuak begiztatzeaz gain, ederra izan da duela 100 urte Barandiaran, Eguren eta Aranzadi lur hauetan lanean nola ibili ziren gure buruetan irudikatzea. Zaldiz igotzen omen ziren egunero Arantzazutik eta megalito ugari topatu zituzten gaur arakatu dugun lur eremuan, Urbian eta Oltzan hain zuzen ere. Hala ere asko gelditu zaigu Aizkorri-Aratzen ikusi eta ikasteko. Aurtengo mendi-irteerak amaitu diren arren, datorren urtean indarberrituta etorriko gara ibilbide berriekin eta natura parkeko zoko desberdinetan ezkutatzen dena ezagutzera emateko asmoz, izango duzue gure berri! Eskerrik asko aurtengo parte-hartzaile guztiei!

Megalitoak

Nuestros tesoros

La mañana de hoy la hemos transcurrido conociendo los tesoros del Parque Natural Aizkorri-Aratz. Con un tiempo estupendo y tras los pasos del experto Ángel Martinez de Montecelo nos hemos adentrado en el monte alrededor de unos 40 participantes.

Además de descubrir los secretos que se esconden debao de la tierra, ha sido muy bonito poder imaginar cómo anduvieron trabajando hace 100 años Barandiaran, Eguren y Aranzadi en estas tierras. Al parecer, subían todos los días desde Arantzazu a caballo y gracias al duro trabajo realizado, pudieron descubrir numerosos  megalitos en la zona que hemos podido inspeccionar hoy, en Urbia y Oltza más concretamente. Aun así nos ha quedado mucho por ver y aprender en Aizkorri-Aratz. Las salidas montañeras de este año han finalizado pero el año que viene volveremos con fuerzas renovadas y con nuevos recorridos a través del parque natural en los que seguiremos dando a conocer sus diferentes rincones, ¡tendréis noticias nuestras! ¡Muchas gracias a todos los participantes de este año!

 

 

Barandiaranen oinatzetan… Oltzan

Aurten 100 urte betetzen dira J.M. Barandiaranek Aizkorri-Aratz Natura Parkean ere lehen lanak egin zituenetik. Horregatik, eta omenaldi modura, Arantzazuko Adiskideek eta Arantzazuko Parketxeak ez dugu aukera hoberik ikusi aurtengo mendi-irteeren egitarauari amaiera emateko.

Irteera honetan abentura horren oinatzak jarraitu nahi dira, eta horretarako, Urbia eta Oltzako larreetara gerturatuko dira bisitariak. Han Euskal Historiaurrearen etapa aitzindari honetan induskatu ziren toki garrantzitsuenak aurrez-aurre izango dituzte parte-hartzaileek. Ikusiko diren megalitoen artean Pagobakoitza trikuharria eta Zorrotzarriko monolitoa egongo dira.

Irteera datorren urriaren 8an ospatuko da, igandearekin. Gidari lanak Angel Martinez de Montecelo adituak egingo ditu, geografo, arkeologo eta Euskal Herriko Unibertsitateko ikerlaria.

Parte-hartzaileak, goizeko 8:30etan elkartuko dira Arantzazuko Parketxean eta handik ekingo diote bideari. Zailtasun ertaineko ibilbidea izango da, edonori  zuzendua eta 4-5 ordu inguruko iraupena izango duena. 13:00etatik 13:30etara irteera amaitutzat emango da Urbian eta ordutik aurrera bi aukera egongo dira; Urbian bazkaltzen gelditzea edo Arantzazuko Parketxera itzulera egitea.

Lurrak hitz egiten digu, entzun nahi al diozu?

Prezioa: 3€. Aurrez izena ematea gomendatzen da. Informazio eta erreserbak: 943782894, 699335183, arantzazu@gipuzkoamendizmendi.net

6. Oltza 2017

Siguiendo los pasos de Barandiaran… en Oltza

Este año se cumple el centenario de los primeros trabajos de J.M. Barandiaran en lo que es hoy el Parque Natural Aizkorri-Aratz. Por esta razón, y como homenaje al que fue considerado patriarca de la cultura vasca, no hemos visto mejor manera de dar por concluido el calendario de excursiones de montaña de este 2017 organizado de la mano de Arantzazu Adiskideak y el Parketxe de Arantzazu.

En esta excursión, en las que nos acercaremos hasta las campas de Urbia y Oltza, se pretende seguir los pasos de aquella aventura visitando los principales lugares excavados durante aquella fase pionera de la Prehistoria Vasca, así como otros lugares de interés arqueológico investigados posteriormente. Entre otros se podrán ver el dolmen de Pagobakoitza y el monolito de Zorrotzarri.

La salida se celebrará el próximo 8 de octubre, domingo, siendo guiada por el experto Ángel Martínez de Montecelo geógrafo, arqueólogo e investigador de la Universidad del País Vasco.

Los participantes se reunirán a las 8:30 de la mañana en el Parketxe de Arantzazu. Será un recorrido de dificultad media, dirigido al público general, y con una duración de entre 4 a 5 horas. De 13:00 a 13:30 horas se dará por finalizada la salida en Urbia, siendo opcional quedarse a comer o regresar con el grupo al Parketxe de Arantzazu.

La tierra nos habla, ¿quieres escucharla?

Precio: 3€. Se recomienda dar el nombre con anterioridad. Información y reservas: 943782894, 699335183, arantzazu@gipuzkoamendizmendi.net

Euskal mitologian oinarritutako ipuinak protagonista

zur-eta-lur_marimundukoren-ipuinak

Ataungo Barandiaran museoan egindako ipuin kontaketa saiora joateko aukera galdu bazenuen, bigarren parada duzu Zegamako Anduetza Parketxean. Saio honetarako ere, Marimunduko (Maitane Aizpurua) izango da gonbidatua eta bere eskutik, Euskal Herriko ipuin eta mitoetara gerturatuko gara. Maitane Aizpurua, Ataungo Jentilbaratza Kultur Elkarteko kidea da eta Joxe Miel Barandiaranek bildutako hainbat ipuin eta kontakizun harrigarri azalduko ditu. Hainbat pertsonai mitologiko etorriko dira Anduetza Parketxera eta aurten Etsai dugu protagonista berria.

Haurrei zuzendua badago ere, adin guztiko bisitariek primeran pasako dute kontakizun berezi hauek entzuten. Emanaldia euskaraz izango da eta aurrez izena ematea ezinbestekoa da.

Barandiaranen susmoa baieztatu da

164.000 urte baditu gutxienez Lezetxikin aurkitutako humeroak

Berria. 2014/12/11

Ezarri diote antzinatasun data 1964an Arrasateko (Gipuzkoa) Lezetxiki kobazuloan aurkitutako humero hezurrari: egindako ikerketen arabera, 164.000 urte izanen lituzke, gutxienez. Uranioaren serieen bidez egin dute datazioa, eta DNA ere aurkitu diote besahezurrari. Horrek ikerketa sakonagoetarako bide emanen du ondoko urteetan. Euskal Herriko giza hezurrik zaharrena da atzemandakoa, eta Europan hori baino zaharragoak gutxi daudela erran dute: neandertalen garaiaren aurrekoa den susmoa dute.

guregipuzkoa

Jose Migel Barandiaran eta Jesus Altuna antropologoek topatu zuten Lezetxikiko humeroa orain dela 50 urte, eta ikerketa lanak zuzentzen dabil oraindik ere bigarrena. Atzo aurkeztu zuten azterketaren emaitza, Donostiako Goaz Gipuzkoako Ondarearen Zentroan, eta bertan izan ziren Altunarekin batera Concepcion de la Rua Euskal Herriko Unibertsitateko antropologia katedraduna eta Joxean Muñoz Jaurlaritzako Kultura, Gazteria eta Kirol sailburuordea. Poza eta garrantzia izan ziren aurkezpenean gehien nagusitu ziren hitzak, eta Altunak hunkituta oroitu zituen emaitzak sortu dizkion sentimenduak. «Niretzako poz handia izan zen hori aurkitzea, ikusten genuelako oso garai zaharretan genbiltzala. Ikusten da, gainera, zientzia unibertsalari ere emango diola bere ondorioa».

Urte luzeetako kezka

Lezetxikiko humeroa aurkitu zenetik hipotesi ugari egin dira haren adinaren inguruan, baina orain arte ez zegoen haren gainean eginiko datazio zuzenik. De la Ruak azaldu duenez, deus egin aurretik metodo egokia aukeratuko zutela ziurtatu nahi zuten, lagina ez hondatzeko. Alde batetik, karbono-14 proba —gaur egun datazioetarako garatuen dagoen teknika— ez zen baliagarria, 45.000 urte ingurura arteko datuak soilik ematen baititu. Eta De la Ruaren hitzetan, humero hezurra hori baino zaharragoa izateko susmoa zegoen: Mousteriar garaikoa (neandertalak bizi ziren garaia) edo lehenagokoa. «Orain dela hamar bat urte, datatzeko jakin-mina genuen, baina orduan plazaratzen ziren datuak ez ziren aski ziurrak. Lehentasuna eman diogu proba baliogabea ez izateari; emaitza zuzena izatea nahi genuen». Gaur egun uranioaren teknikak fruituak ematen dituela ikusita, ekin egin diote bideari.

Ikerketa aitzina eramateko aditu ugarirekin izan dute harremana, eta bereziki Australiako Unibertsitate Nazionaleko Rainer Grun adituarekin. Uranio bidezko zuzeneko datazioa egiteaz gain, analisi morfometrikoa ere egin diote humeroari, eta zantzu guziek erakusten dute neandertalena baino zaharragoa dela. Erdi Pleistozenoko gizakien hezurren antza du Lezetxikikoak, hau da, Atapuercako (Espainia) Sima de los Huesos leize-zuloan aurkitutakoen antzekoa. Horiek Lezetxikikoak baino zaharragoak dira, dena den, ikerketek erakutsi dutenez.

Dataren aurkikuntzak aurretik egindako hipotesiak gainditu baditu ere, lehenagoko ikerlariak ez zeuden erabat urrun emaitzatik: Barandiaranek berak errana zuen Mousteriar arokoa edo lehenagokoa izan zitekeela. Jose Maria Basabe irakasleak ere, neandertalen hezur bat zela pentsatu arren, elementu arkaikoak zituela zioen. Datazio zuzenik ez izanik, bertze ezaugarri batzuetan oinarritzen ziren: goragoko geruzetan aurkitutako fosiletan, erraterako.

Hurrengo urratsa: DNA

Humeroaren laginarekin egindako ikerketek bertze informazio garrantzitsu bat eman dute: hezurrak DNA badauka oraindik. Hori dela eta, hemendik aitzina horixe aztertzeari ekinen diote. De la Ruak azaldu duenez, «itxaropena» dute hortik informazioa ateratzeko, DNA zatituta egon arren ez baitago sobera kutsatua. Baliabideak lortuz gero, urtebeteko lana eskatuko luke DNAren analisiak, eta horri esker, hezurra ar ala eme batena den jakin ahal izanen dute —uste dute emea dela, baina ez dago segurtamenik—. Bestalde, neandertalen aitzineko zein espezietakoa den jakiten ahalko da: «Badirudi uste baino konplexu eta askotarikoagoak zirela garai hartako giza taldeak».