Category Archives: Sin categoría

Txorien ‘hizkuntza’

Udaberriarekin bat, Gipuzkoako Parketxe Sareak txorien kantuak ezagutzeko hainbat jarduera antolatuko ditu aurtengoan ere natura parke guztietan. Lehenengo saioa, martxoaren 30ean, izango da Arantzazuko parketxean eta hitzordua 10:00etan hain zuzen ere parketxean bertan.

Hasiera emateko, aurkezpen labur bat egingo da, txorien argazkiak pantaila handian ikusiz eta haien kantuak entzunez. Ondoren zailtasunik gabeko ibilaldian eta prismatikoak  lagun, ikusitako txoriak antzematen saiatuko gara. Aurten aditu berria izango dugu gurean bere jakinduria parte-hartzaileei azaltzen, Eneko Azkue Arkamurka Natur Taldeko kidea hain zuzen ere.

Aukeratu zure eguna eta eman izena berandu baino lehen!

Izena emateko eta informazio gehiagorako: 943 78 28 94 / 699 335 183 / arantzazu@gipuzkoamendizmendi.net

Txoriak kartel orokorra 2019

El idioma de los pájaros

Al llegar la primavera, un año más, la Red de Parketxes de Gipuzkoa organizará itinerarios guiados para conocer el canto de los pájaros en todos los parques naturales de la provincia. La primera actividad se llevará a cabio el sábado día 30 de marzo en el Parketxe de Arantzazu a las 10:00 de la mañana.

Comenzaremos con una presentación donde se verán fotos y se oirán cantos de diferentes pájaros. A continuación, se realizara un itinerario sin dificultad donde con la ayuda de unos prismáticos se reconocerán diferentes pájaros por su canto. Este año contaremos con un nuevo experto en la materia, Eneko Azkue, miembro de Arkamurka Natur Taldea, quien enseñará sus conociemientos a los participantes.

¡Escoge el día que mejor te venga y da el nombre cuanto antes!

Para más información y reservas: 943 78 28 94 / 699 335 183 / arantzazu@gipuzkoamendizmendi.net

Advertisements

Talo tailerra errotak eta burdinola lanean ikusiz Pagoetan – AZKEN PLAZA LIBREAK

Martxoan 10ean, gure amonei lekukoa hartuz ikas dezagun taloak egiten

Errota zahar maiteak eta Burdinola nagusia lanean ikusiz, plan ezin hobea prestatu dizuegu: mendi buelta egin eta talo tailerra, artoak Euskal Herrian izan duen  historia ezagutuz.

Goizeko 11:00tatik 14:00tara bitarteko txanda bete zaigu eta 10tatik 13:00etara bitartekoan plaza gutxi batzuk ditugu libre.

Prezioa Helduak 6€ eta umeak (2-12) 5€

Aurrez erreserba egitea ezinbestekoa da.


Moler, amasar, saborear el talo, pasear… un plan perfecto para una mañana de invierno.

El turno de 11:00 a 14:00 se ha completado y en el de 10:00 a 13:00 nos quedan unos pocas plazas libres.

Precio: adultos 6€ – niños (2-12 urte/años) 5€

Con reserva previa:

Tlf: 943 83 53 89    –     iturraran@gipuzkoamendizmendi.net

“Pirinioetako burdinaren bidea” erakusketa Iturraranen ikusgai, Agorregiko burdinola nagusiari ohore eginaz

Martxoaren 5etik 24ra bitartean, asteartetik igandera, goizeko 10:00etatik 14:00ak bitartean Iturraran Parketxean  izango da ikusgai erakusketa ibiltaria.

Erakusketa honek Euskal Herrian hain garrantzitsua izan den burdinaren industria  ezagutzera eman eta ondare hori sustatzea du helburu. Andorran jarri zen martxan, handik kataluniara eta Frantziara joan zen, eta orain gure lurraldean ikus dezakegu. Elgoibarko Makina erramintaren museoan, Eibarko Armagintzaren museoan eta Azpeitiko Burdinbidearen museoan egon ondoren, Iturraran Parketxera iritsi zaigu, Agorregiko burdinola nagusiari ohore eginaz.

Formato handiko 24 taula eta Iturrarango etnografia erakusketako elementuen bidez, bisitariak aukera izango du mendeetan zehar burdinak Pirineoen bi aldeetan osatu zuen kultur ondare aberatsa ezagutzeko. Kultur ibilbidearen lurraldeetako lau hizkuntza ofizialetan idatzitako deskribapen testu laburrak ditu: euskaraz, katalanez, frantsesez eta gazteleraz.

Bidenabar gogorarazi, Iturraran Parketxetik gertu dagoela Agorregi,  Pagoeta mendiaren magalean jaiotzen diren erreketako urak biltzen diren bailaran. Oinezko bide desberdinak daude bertaratzeko.

Agorregiko burdinola eta errotek negu sasoian itxita egon ondoren, datorren igandetik aurrera (martxoak 3)  ateak irekiko dituzte eta lanean ikusteko aukera izango da 11:30etatik aurrera. Biak batera ikusteko aukera paregabea da, bisitaren aurretik edo ondoren Iturraranen egongo gara zuen zain.

Agorregi XVIII. mendeko  monumentu multzo bat da, ur ustiapen mota desberdinen adierazgarri ezin hobea (burdinolak eta errotak).

Agorregiko burdinolaren testuinguru historikoaz esan dezakegu, aipamen zaharrenak XV.mendean ezagutzen direla; garai hartan gertu bere etxea zuen Laurgaineko jaunaren jabetzakoa zen. 1530. urtean itxi eta abandonatu zen. Hala ere, errota batek lanean jarraitu zuen, eta horri beste bat gehitu zitzaion XVII. mendean. Errota horiek 1754ra arte erabili ziren. Urte hartan, haien jabe zen Joakin Lardizabal jaunak gune hidrauliko berri bat eraikitzea erabaki zuen. Frantzisko Ibero, Euskal Herriko arkitekto entzutetsuenetako bati enkargatu zion.

Iberok sistema iraultzaile bat diseinatu zuen, ibai arroaren ur baliabide eskasak ahalik eta gehien ustiatzeko. Ia 2 km-ko hedadura duen ubide-sare zabala prestatu zuen 2 aldaparo mailakatuta  zituen burdinolak behar zuen ura biltzeko. Goiko aldaparotik  ura hauspoen gurpilera erortzen zen eta horrela horiek labean airea sartzen zuten eta burdina egiteko beharrezkoak ziren tenperaturak, 1.300ºC ingurukoak, lortzen ziren. Ura beheko aldaparoan jasotzen zen berriro eta agoa edota ezpurutasunez betetako burdin-masa lantzeko erabiltzen zen mailua mugiarazten zen. Gainera beheko aldapara honetatik atzeko aldean zegoen arto-errota bat ere ibilarazten zen.

Minerala Bizkaitik ekartzen zuten batez ere, eta itsasoz iristen zen Orioraino ontzi txikietan. Ikatza berriz inguruetako mendietan egiten zen.

Burdinolak nazioarteko programa arkeologiko esperimental bat aurrera eramateko balio izan du. Programa horren bidez,  bere garaian burdinoletan egiten zen moduan, berriro burdina egitea lortu da. Aldi berean Lardizabal-Iberoren proiektuaren akatsak agerian gelditu dira eta euri ugariak zudenean soilik funtzionatu zezakeela ikusi da.  Dirudienez, Iberoren proiektuak porrot egin zuen eta instalazioak zerrategi hidrauliko bat eraikitzeko aprobetxatu ziren.

Iturraran Parketxean erakusketa ikusgai Martxoaren 5etik 24ra bitartean, 10:00etatik 14:00ak bitartean.

PIRINIOETAKO BURDINAREN BIDEKO ONDARE INDUSTRIALAREN INFORMAZIO GEHIAGO 

Informazio gehiago:

Telf: 943 83 53 89  –   iturraran@gipuzkoamendizmendi.net  –  http://www.parketxesarea.org

Desde el 5 al 24 de Marzo, de martes a domingo, y en un horario de 10-14h se podrá visitar en Iturraran la exposición itinerante de “La Ruta del Hierro en los Pirineos”.

Esta exposición tiene como objetivo, el dar a conocer la importancia que la industria del hierro ha tenido y aportado a nuestra historia. Se expuso por primera vez en Andorra, para continuar sus pasos por Cataluña y Francia, hasta llegar a Euskadi. Después de pasar por el Museo de Maquina y Herramienta de Elgoibar, el Museo de Armas de Eibar y el Museo del Ferrocarril de Azpeitia, llega al Parketxe de Iturraran en honor a la Ferrería de Agorregi.

Mediante los 24 módulos de la exposición itinerante y los diferentes elementos etnográficos del museo Iturraran, el visitante podrá conocer el patrimonio cultural del hierro de ambos lados del Pirineo. Presenta textos descriptivos cortos escritos en las cuatro lenguas oficiales de los territorios: euskera, catalán, francés y castellano.

Agorregi se encuentra muy cerca del Parketxe Iturraran, en el valle donde se juntan los ríos que bajan del monte Pagoeta. Se puede acceder por diferentes senderos.

A partir de este domingo 3 de marzo, se podrá ver en marcha el complejo ferro-molinero de Agorregi, comenzando la visita guiada a las 11:30 de la mañana. Una oportunidad única para poder disfrutar tanto de ésta visita, como la exposición de Iturraran. 

Agorregi es un conjunto monumental, datado en el siglo XVIII que incluye una ferrería y varios molinos, mostrando de forma excepcional distintas formas de aprovechamiento hidráulico.

Los datos más antiguos son del siglo XV; en esa época pertenecía al señor de Laurgain que tenía su casa en las inmediaciones. Se cerró y abandonó el año 1530, aunque en el mismo lugar se mantuvo un molino en funcionamiento, al que se sumó otro más en el siglo XVII. Los dos molinos permanecieron en uso hasta 1754, fecha en la que Joaquín de Lardizabal decidió renovar totalmente las instalaciones. Encargó el proyecto a Francisco de Ibero, uno de los arquitectos más renombrados del país.

Ibero diseñó un sistema para aprovechar al máximo los recursos de agua de la zona. Construyó una red de canales de casi 2 km de extensión para alimentar una ferrería con dos depósitos de agua, colocados de manera escalonada. El agua del depósito más alto movía la rueda de los fuelles que inyectaban aire en el horno para alcanzar los 1.300ºC necesarios en el proceso de elaboración de hierro.  El agua se recuperaba en el depósito de más abajo y con ella se movía la rueda de un martillo de grandes dimensiones. Con este martillo se trabajaba la masa de hierro bruta obtenida en el horno y se preparaban los tochos. Este depósito inferior también servía para que funcionara un molino anexo por la parte trasera. El mineral procedía fundamentalmente de Bizkaia y llegaba por vía marítima hasta Orio en pequeñas embarcaciones. El carbón se elaboraba en los montes de las cercanías.

En esta ferrería se ha llevado a cabo  un programa internacional de arqueología experimental en el que  se ha conseguido hacer hierro siguiendo el método característico de las ferrerías, y se ha podido comprobar, también, que el proyecto de Lardizabal-Ibero fracasó por falta de agua. De hecho, la ferrería se abandonó al poco de finalizar las obras de construcción y sus instalaciones se aprovecharon para habilitar una serrería hidráulica.

Desde el 5 al 24 de Marzo, de martes a domingo,  se podrá visitar la exposición  itinerante de “La Ruta del Hierro en los Pirineos” en Iturraran.

MAS INFORMACIÓN EN TORNO A LA RUTA DEL HIERRO EN LOS PIRINEOS

Más información:

Tel: 943 83 53 89   –  iturraran@gipuzkoamendizmendi.net  –  http://www.parketxesarea.org

 

Luxuzko bisitak Iztueta baserrian, animalien erdian

Igandean bigarrengo aukera bat egon zen Goierriko baserri ezagunenetako bat bisitatzeko. Lazkaomendin kokatzen den Iztueta baserriko zoko guztiak interes handiz miatu zituzten bildutako bisitariek. Urtez urte antolatzen diren ate ireki hauek sekulako arrakasta izaten dute; bertako behiak, instalakuntak eta ekoizten dituzten produktuak bertatik bertara ezagutzeko aukera egoten da eta, batez ere, txikienei esnea nondik datorren erakustea da helburuetako bat.

Eguraldi aparta lagun, bi igandez jarraian ospatu dira aurtengo saioak plaza guztiak betez. Aurrerantzean ere lanean jarraituko dugu gure inguruko baserriak jendeari ezagutzera emateko, garrantzitsua baita lehen sektoretik egiten den lana balioan jartzea eta haurrei egunero kontsumitzen dituzten produktuak nondik datozen azaltzea esperientzia lehenengo pertsonan biziz.

Mila esker bertaratutako guztioi eta, nola ez, Iztueta baserriko kideei beste behin egindako lan bikainarengatik!

IMG-20190226-WA0022

 

 

Baserriko bizimodua ezagutuz

Eguraldi aparta lagun izanik, ehun pertsonatik gora bildu ziren atzo Iztueta baserrian bertako lana eta bizimodua ezagutzeko. Beste behin, Iztueta baserriko kideek ateak parez pare zabaldu zizkiguten beraien egunerokotasuna helarazteko: ukuiluko lanak, produktuen ekoizpena, abereen zaintza… eta amaitzeko bertan egiten dituzten jogurt eta izozkiak dastatzeko aukera eskaini zien bisitari guztiei.

IMG-20190217-WA0010

Plazak mugatuak izanik eta ikusita saioak izan duen arrakasta, bigarrengo aukera bat eskainiko da datorren igandean, otsailaren 24ean hain zuzen ere. Gogoratu izena eman behar dela aurrez 943180335 / 688685069 telefonoetara deituz edota barandiaran@gipuzkoamendizmendi.net helbidera idatziz.

Ibili azkar tokirik gabe gelditu nahi ez baduzu!

Iztueta Baserria_Otsailak 24

Tradizioa gaurkotasunez betea

Iztueta Baserria_Otsailak 17

Iztueta Baserriak bere abereak, ukuilua, zelaiak, esnetegia eta baserria erakutsi nahi dizkie jarduera honetara bertaratzen diren bisitari guztiei. Baserriko bizimodua ezagutzeaz gain ekoizten dituzten kalitate handiko produktuak dastatzeko aukera izango dute bisitariek, eta, bide batez, Aralarko ingurune paregabeaz gozatzekoa.

Iztueta Baserrian belaunaldietako esperientzia dute esne behiekin lan egiten. Beren animalien ongizatea eta elikadura zaintzen dituzte, ingurugiroa eta jasangarritasuna oinarri hartuta. Gainera, ziklo guztiaz arduratzen dira, beren produktuetan kalitate gorena bermatzeko. Iztuetan oso barneratuta dute behiak direla proiektu horien ardatz nagusia; behiek eskaintzen dieten esnea da euren sorkuntza guztien oinarria eta, esnea goi mailakoa izateko, behiak ere halakoak izan behar dute, beraz, euren zaintza egokian oinarritzen da lanaren parte handi bat. Esan beharra dago lan guzti hau, behar bezalako fruituak ematen ari dela, duela gutxi jaso baitute jogurt hoberenari zilarrezko domina.

Aralarko parketxe hedatuko aurtengo jarduera berezien egitarauari hasiera emateko, familian igande goiz eder bat pasatzea proposatzen dizuegu, beraz,  Iztueta Baserrian, datorren otsailaren 17an, igandea.

Hitzordua goizeko 11:00etan izango da baserrian bertan eta 2 orduko iraupena izango duen bisita egingo da. Aurrez izena ematea ezinbestekoa da, Aralarko Parketxearekin harremanetan jarriz 943 18 03 35 / 688 895 069 telefonoen bidez edota korreo bat idatziz barandiaran@gipuzkoamendizmendi.net helbidera.

Ez galdu aukera hau eta zatozte gurera!

ALTXORRAREN BILA ORIENTATZEN IKASIZ ITURRARANEN

Datorren igandean, otsailak  3, ekintza berezia dugu Iturrarango Lorategi Botanikoan, ALTXORRAREN BILA ibiliko gara. Iturrarango Lorategi Botanikoan balizatua dagoen ibilbide bat egingo dute partaide guztiek balizak bilatuz eta era berean, inguruan dituzten izaki bizidunei erreparatu beharko diete, galdera, esaera zahar eta asmakizun sorta bati erantzuna eman ahal izateko.

Haur eta helduek egiteko jolas aproposa izaki, 85 pertsonek eman dute jada izena eta ez dugu lekurik jende gehiagorentzat, baina aurrerago ere  egingo ditugu gehiago, beti bait dago zer ikasia naturan.

Ea partaideek gustoko dituzten guk prestaturiko sorpresak.

Aralar, lurralde mitologiko hori

Magiaz eta ilusioz bete zen atzo Aralar. Mendez mende, ahoz aho transmititu eta Barandiaran, Arin edo Arratibeli esker idatziz jasotako leienda eta istorio ederrak bizi genituen Aralarko natur ingurune zoragarrian.

DSC_0160

Lizarrustiko parketxetik abiatuta, 600 lagun, hiru taldetan banatuta, Allekuko baso ederrean murgildu ziren. Izaki mitologikoak eta ipuinetako pertsonai ugari azaldu ziren ibilaldian zehar ipuin eta istorio ederrak kontatuz: Mateo txistu, Maribelar, Sorginmari, Martin beltz,  Aker beltz, Maridomingi, Sanmartin txiki, basagizona, lapurrak, haurrak, jentilak, Torto, Basajaun… eta nola ez, baita Olentzero ere!

Ataungo Jentilbaratza kultur elkarteko lagunek eskainitako ikuskizuna zoragarria izan zen. Eskerrik asko bihotzez egindako lanagatik eta mila esker hurbildutako guztiei. Lekurik gabe gelditutakoei adierazi nahi diegu, lanean jarraituko dugula guztiontzat aukera berriak sortzeko.

2019rako… Zaku bete plan, egitasmo eta ilusio

Eskerrik asko guregana hurbildu zareten guztioi 2018 honetan zehar, eta, hainbeste une eder gurekin batera partekatzeagatik; 2019an ere lanean jarraituko dugu gure artean gustura jarrai dezazuen.

EGUBERRI ETA URTEBERRI ON Gipuzkoako Parketxe Sareko lantalde guztiaren partez!

Olentzero

BETETA DAGO “JENTILAK ETA OLENTZERO” IBILALDI MAGIKOA

Jakinarazten dugu BETETA dagoela Jentilak eta Olentzero 2018 ibilaldi mitologikoa. Badakigu, pena handiz,  asko eta asko geratu zaretela sarrerarik gabe, baina, jarduerak dituen ezaugarriengatik ez da posible jende gehiago hartzea ekintza beraren segurtasuna eta kalitatea ziurtatzeko. Ulertuko duzuelakoan mila esker beste behin bihotz-bihotzez guztioi, izena eman duzuenoi eta lekurik gabe geratu zaretenoi ere.

Jentilak eta Olentzero_2018Beteta

BIHAR, GOIZEKO 10:00ETAN, IREKIKO DA “JENTILAK ETA OLENTZERO” IBILALDI MAGIKORAKO IZEN EMATEA

Ataungo Lizarrusti Parketxean abenduaren 23rako antolatu dugun “Jentilak eta olentzero” ibilaldi magikoan izena emateko zerrenda bihar ostirala (abenduak 14) goizeko 10:00etan irekiko dela jakinarazten dizuegu. Erreserba egiteko bi bide daude, telefonoz (94318 03 35) edota emailez (barandiaran@gipuzkoamendizmendi.net).

Aurrez, esan, jakin badakigula oso denbora gutxian agortuko direla lekuak, urtero bezala ehunka eta ehunka pertsona ari zaretelako deitzen informazioa eskatuz, eta pena handiz, baina agortu ondoren ezin izango dugula izen gehiago hartu.

Hainbat ohar garrantzitsu:

  • Egunean bertan ez da onartuko sarrerarik ez duen inor. Jarduera honen kalitatea eta segurtasuna bermatu nahi ditugu, hortaz, sentitzen dugu kanpoan geratuko zareten guziongatik, bihotzez, eta ulertuko duzuelakoan gaude. Bai Barandiaran Museoan eta baita Lizarrustiko Parketxean ere, urte osoan zehar makina bat jarduera antolatzen ditugu, hemengo ondare kulturala zein naturala hedatu asmoz eta hurrengoan izango duzue aukera berriro ere.
  • Bi ordu eta erdi/hiru bat orduko ibilaldia izango dela aurreikusten dugu, nahiz eta zailtasun aldetik ez den ibilaldi zaila, 3 urtetik beherakoentzat ez da gomendagarria, baldin eta haurra ez badago mendian ohitua.
  • Ibilaldiaren hasieran eta amaieran 10-15 minutuko aldapa egongo da, baina tarteko ibilaldia baso lau batetik zehar egingo da, ia desnibelik gabekoa, pagadi eder eta magiko batetik hain zuzen, pertsonaia mitologikoen bizileku den Allekupeko basoetatik.
  • Lizarrustiko aparkalekua txiki geratzen zaigu horrelakoetan, hortaz, arren, sarrerak eskuratzea lortzen duzuenok ahalik eta kotxe gutxienetan etorri.
  • Mendiko arropa eta oinetako egokiak beharrezkoak izango dira eta noski, mundu mitologikoan murgiltzeko gogoz eta ilusioz etortzea!

Zorte on eta laster arte!

Jentilak eta Olentzero_2018