All posts by lzaldua

Txorien ‘hizkuntza’

Udaberriarekin bat, Gipuzkoako Parketxe Sareak txorien kantuak ezagutzeko hainbat jarduera antolatuko ditu aurtengoan ere natura parke guztietan. Lehenengo saioa, martxoaren 30ean, izango da Arantzazuko parketxean eta hitzordua 10:00etan hain zuzen ere parketxean bertan.

Hasiera emateko, aurkezpen labur bat egingo da, txorien argazkiak pantaila handian ikusiz eta haien kantuak entzunez. Ondoren zailtasunik gabeko ibilaldian eta prismatikoak  lagun, ikusitako txoriak antzematen saiatuko gara. Aurten aditu berria izango dugu gurean bere jakinduria parte-hartzaileei azaltzen, Eneko Azkue Arkamurka Natur Taldeko kidea hain zuzen ere.

Aukeratu zure eguna eta eman izena berandu baino lehen!

Izena emateko eta informazio gehiagorako: 943 78 28 94 / 699 335 183 / arantzazu@gipuzkoamendizmendi.net

Txoriak kartel orokorra 2019

El idioma de los pájaros

Al llegar la primavera, un año más, la Red de Parketxes de Gipuzkoa organizará itinerarios guiados para conocer el canto de los pájaros en todos los parques naturales de la provincia. La primera actividad se llevará a cabio el sábado día 30 de marzo en el Parketxe de Arantzazu a las 10:00 de la mañana.

Comenzaremos con una presentación donde se verán fotos y se oirán cantos de diferentes pájaros. A continuación, se realizara un itinerario sin dificultad donde con la ayuda de unos prismáticos se reconocerán diferentes pájaros por su canto. Este año contaremos con un nuevo experto en la materia, Eneko Azkue, miembro de Arkamurka Natur Taldea, quien enseñará sus conociemientos a los participantes.

¡Escoge el día que mejor te venga y da el nombre cuanto antes!

Para más información y reservas: 943 78 28 94 / 699 335 183 / arantzazu@gipuzkoamendizmendi.net

Advertisements

Basoen Nazioarteko Eguna

 

Martxoaren 21ean, Basoen Nazioarteko eguna ospatzen da mundu osoan. Hori dela eta, martxoaren 24ean, igandez, “Murgisarri, zuhaitz lepatuen basotxoa” ezagutzeko ibilaldia antolatu du Zegamako Anduetza parketxeak. Murgisarri, Zegama Udalaren jabetzakoa den mendixka da, non 2018ko apirilean zehar pago gazte batzuk lepatu ziren. Zailtasun gabeko ibilaldi hau, goizeko 10:00etan irtengo da Anduetza parketxetik eta publiko orokorrari zuzendua izango da. Gipuzkoako Foru Aldundiko teknikari batek azalpenak emango ditu.

“Murgisarri, zuhaitz lepatuen basotxoa” bisitatu eta gero, 12:00ak aldera, Anduetza parketxera bueltatu eta bertan dagoen xiloteka ezagutzera emango da. Xiloteka bat, egur edo zur bilduma bat da, Anduetza parketxean dagoena 1.500 xafla dituelarik. Zuhaitzen barrunbeak ezagutzeaz gain, bost zentzumenak egurraren gainean jarriko dira “Jaten den egurrik ba al dago?” tailerraren bitartez. Etorri egun berezi hau gurekin ospatzea!

Altxor bila ibiliko gara asteartean Iturraranen

Datorren asteartean, San Jose eguneko jai eguna aprobetxatuz, Altxorraren bila orientazio jolasa antolatu dugu Iturraran Parketxean. Jada aldi batzutan antolatu dugu eta beti arrakastatsua izaten den jolasa da, oraingoan ere bi txandak guztiz beteak ditugu eta itxaron zerrendan 149 lagun geratu zaizkigu. Hurrengo saioak Apirilean burutuko ditugu.

Ezagutu, sentitu eta dastatu

Idiazabal gaztaren sekretuak Urnietako Adarrazpi baserrian

Adarrazpi baserriko artzainen eta gaztagileen eskutik latxa ardiak eta arkumeak hurbiletik ikusteko eta Idiazabal gaztaren sekretuak ezagutzeko aukera aparta izango duzue. Baita arkumeak ukitzeko eta besotan hartzeko ere.

Ordu eta erdi inguruko bisitan, ardi latxaren ezaugarriak eta bizi-zikloa azalduko dituzte lehenik.  Jarraian, ardiak jezteko gunea eta prozesua erakutsiko dira. Ardi-esnearekin elikagai-eraldaketa tailerra egingo da (mamia edo gazta freskoa). Gazta dastaketarekin amaituko da bisita. Adin guztietako herritarrentzat dago zuzendua.

Aurrez izena ematea beharko duzue, beraz deitu edo idatzi gaitzazue Arditurri parketxera: arditurri@gipuzkoamendizmendi.net – 943 49 50 69 – 688 89 50 68

Adarrazpi baserria 2019

 

Erlearen laguntzaz orientatzen ikasiz

Gaur, martxoak 10, “Erlearen bila. Orientazio jolasa” izan dugu Zegaman, Erlezain Egunaren egitarauaren barruan. Bertako eta Gipuzkoako familiez osatutako talde polita abiatu gara Anduetza parketxetik, mapa eskuetan eta begiak ondo irekiak.

Pixkanaka orientazio zirkuituko ibilbide horia osatzen joan gara, etxeak, belardiak, basoak eta bideak kokatuz. Gogoratu orientazio ibilbide hauek edozein asteburuan egin daitezke Anduetza parketxetik abiatuz, etorri eta galdetu!

Muniskuegaina, multzo megalitikoa eta gehiago

Atzo, Besabi jatetxetik (Urnietatik) abiatu eta Muniskuegainako multzo megalitikoraino iritsi ginen Luis Mari Zalduaren gidaritzapean. Urnietako eta Hernaniko lur eremuen artean dagoen multzo megalitiko honek bere horretan, gauza asko erakusten baditu ere, Luis Marik hori baino askoz ere gehiago zela erakutsi zuen, izan ere inguru honetan bertako leku izenen nondik norakoak ezaguturik pertsonai ugariren historio asko ezagutu ahal izan genituen. Bertaratu ginen guztien jakin-mina asetu zuen, historio bitxiak eta baita hunkigarriak azalduz. Ibilbide guztian zehar geldiune desberdinak eginez, Zilegi mendien, monumentu megalitikoen, eta leku-izenen inguruko informazio oso interesgarria jaso genuen.

Martxoaren 24ean inguru hauetan beste bisita mota bat eskainiko dugu, oraingoan gaztandegi bat ezagutu ahal izango duzuelarik, beraz adi!

Erlearen bila orientazio jolasa

Erlezain eguna ospatzen da datorren igandean Zegaman, martxoaren 10ean. Egunean zehar, hainbat erakustaldi izango dira, besteak beste, Rafa Gorrotxategik eta Joakin Donezarrek argizaiolentzat erabiltzen ziren kandelak egiten egongo dira.

Anduetza Parketxean, goizeko 11:30etatik aurrera Erlearen bila orientazio jolasa izango da. Etorri Zegamara egitarau zabal honetaz eta eztiaz gozatzera!

Juego de orientación “En busca de la abeja”

El próximo domingo 10 de marzo se celebra el Día del apicultor en Zegama. Durante todo el día hay muchas actividades con las que gozar, como por ejemplo, la demostración de Rafa Gorrotxategi y de Joakin Donezar realizando las velas que se utilizaban en las “argizaiola”-s.

En el Parketxe Anduetza a partir de las 11:30 se realizara el juego de orientación “En busca de la abeja”. ¡Ven a Zegama a gozar de la miel!

Talo tailerra errotak eta burdinola lanean ikusiz Pagoetan – AZKEN PLAZA LIBREAK

Martxoan 10ean, gure amonei lekukoa hartuz ikas dezagun taloak egiten

Errota zahar maiteak eta Burdinola nagusia lanean ikusiz, plan ezin hobea prestatu dizuegu: mendi buelta egin eta talo tailerra, artoak Euskal Herrian izan duen  historia ezagutuz.

Goizeko 11:00tatik 14:00tara bitarteko txanda bete zaigu eta 10tatik 13:00etara bitartekoan plaza gutxi batzuk ditugu libre.

Prezioa Helduak 6€ eta umeak (2-12) 5€

Aurrez erreserba egitea ezinbestekoa da.


Moler, amasar, saborear el talo, pasear… un plan perfecto para una mañana de invierno.

El turno de 11:00 a 14:00 se ha completado y en el de 10:00 a 13:00 nos quedan unos pocas plazas libres.

Precio: adultos 6€ – niños (2-12 urte/años) 5€

Con reserva previa:

Tlf: 943 83 53 89    –     iturraran@gipuzkoamendizmendi.net

“Pirinioetako burdinaren bidea” erakusketa Iturraranen ikusgai, Agorregiko burdinola nagusiari ohore eginaz

Martxoaren 5etik 24ra bitartean, asteartetik igandera, goizeko 10:00etatik 14:00ak bitartean Iturraran Parketxean  izango da ikusgai erakusketa ibiltaria.

Erakusketa honek Euskal Herrian hain garrantzitsua izan den burdinaren industria  ezagutzera eman eta ondare hori sustatzea du helburu. Andorran jarri zen martxan, handik kataluniara eta Frantziara joan zen, eta orain gure lurraldean ikus dezakegu. Elgoibarko Makina erramintaren museoan, Eibarko Armagintzaren museoan eta Azpeitiko Burdinbidearen museoan egon ondoren, Iturraran Parketxera iritsi zaigu, Agorregiko burdinola nagusiari ohore eginaz.

Formato handiko 24 taula eta Iturrarango etnografia erakusketako elementuen bidez, bisitariak aukera izango du mendeetan zehar burdinak Pirineoen bi aldeetan osatu zuen kultur ondare aberatsa ezagutzeko. Kultur ibilbidearen lurraldeetako lau hizkuntza ofizialetan idatzitako deskribapen testu laburrak ditu: euskaraz, katalanez, frantsesez eta gazteleraz.

Bidenabar gogorarazi, Iturraran Parketxetik gertu dagoela Agorregi,  Pagoeta mendiaren magalean jaiotzen diren erreketako urak biltzen diren bailaran. Oinezko bide desberdinak daude bertaratzeko.

Agorregiko burdinola eta errotek negu sasoian itxita egon ondoren, datorren igandetik aurrera (martxoak 3)  ateak irekiko dituzte eta lanean ikusteko aukera izango da 11:30etatik aurrera. Biak batera ikusteko aukera paregabea da, bisitaren aurretik edo ondoren Iturraranen egongo gara zuen zain.

Agorregi XVIII. mendeko  monumentu multzo bat da, ur ustiapen mota desberdinen adierazgarri ezin hobea (burdinolak eta errotak).

Agorregiko burdinolaren testuinguru historikoaz esan dezakegu, aipamen zaharrenak XV.mendean ezagutzen direla; garai hartan gertu bere etxea zuen Laurgaineko jaunaren jabetzakoa zen. 1530. urtean itxi eta abandonatu zen. Hala ere, errota batek lanean jarraitu zuen, eta horri beste bat gehitu zitzaion XVII. mendean. Errota horiek 1754ra arte erabili ziren. Urte hartan, haien jabe zen Joakin Lardizabal jaunak gune hidrauliko berri bat eraikitzea erabaki zuen. Frantzisko Ibero, Euskal Herriko arkitekto entzutetsuenetako bati enkargatu zion.

Iberok sistema iraultzaile bat diseinatu zuen, ibai arroaren ur baliabide eskasak ahalik eta gehien ustiatzeko. Ia 2 km-ko hedadura duen ubide-sare zabala prestatu zuen 2 aldaparo mailakatuta  zituen burdinolak behar zuen ura biltzeko. Goiko aldaparotik  ura hauspoen gurpilera erortzen zen eta horrela horiek labean airea sartzen zuten eta burdina egiteko beharrezkoak ziren tenperaturak, 1.300ºC ingurukoak, lortzen ziren. Ura beheko aldaparoan jasotzen zen berriro eta agoa edota ezpurutasunez betetako burdin-masa lantzeko erabiltzen zen mailua mugiarazten zen. Gainera beheko aldapara honetatik atzeko aldean zegoen arto-errota bat ere ibilarazten zen.

Minerala Bizkaitik ekartzen zuten batez ere, eta itsasoz iristen zen Orioraino ontzi txikietan. Ikatza berriz inguruetako mendietan egiten zen.

Burdinolak nazioarteko programa arkeologiko esperimental bat aurrera eramateko balio izan du. Programa horren bidez,  bere garaian burdinoletan egiten zen moduan, berriro burdina egitea lortu da. Aldi berean Lardizabal-Iberoren proiektuaren akatsak agerian gelditu dira eta euri ugariak zudenean soilik funtzionatu zezakeela ikusi da.  Dirudienez, Iberoren proiektuak porrot egin zuen eta instalazioak zerrategi hidrauliko bat eraikitzeko aprobetxatu ziren.

Iturraran Parketxean erakusketa ikusgai Martxoaren 5etik 24ra bitartean, 10:00etatik 14:00ak bitartean.

PIRINIOETAKO BURDINAREN BIDEKO ONDARE INDUSTRIALAREN INFORMAZIO GEHIAGO 

Informazio gehiago:

Telf: 943 83 53 89  –   iturraran@gipuzkoamendizmendi.net  –  http://www.parketxesarea.org

Desde el 5 al 24 de Marzo, de martes a domingo, y en un horario de 10-14h se podrá visitar en Iturraran la exposición itinerante de “La Ruta del Hierro en los Pirineos”.

Esta exposición tiene como objetivo, el dar a conocer la importancia que la industria del hierro ha tenido y aportado a nuestra historia. Se expuso por primera vez en Andorra, para continuar sus pasos por Cataluña y Francia, hasta llegar a Euskadi. Después de pasar por el Museo de Maquina y Herramienta de Elgoibar, el Museo de Armas de Eibar y el Museo del Ferrocarril de Azpeitia, llega al Parketxe de Iturraran en honor a la Ferrería de Agorregi.

Mediante los 24 módulos de la exposición itinerante y los diferentes elementos etnográficos del museo Iturraran, el visitante podrá conocer el patrimonio cultural del hierro de ambos lados del Pirineo. Presenta textos descriptivos cortos escritos en las cuatro lenguas oficiales de los territorios: euskera, catalán, francés y castellano.

Agorregi se encuentra muy cerca del Parketxe Iturraran, en el valle donde se juntan los ríos que bajan del monte Pagoeta. Se puede acceder por diferentes senderos.

A partir de este domingo 3 de marzo, se podrá ver en marcha el complejo ferro-molinero de Agorregi, comenzando la visita guiada a las 11:30 de la mañana. Una oportunidad única para poder disfrutar tanto de ésta visita, como la exposición de Iturraran. 

Agorregi es un conjunto monumental, datado en el siglo XVIII que incluye una ferrería y varios molinos, mostrando de forma excepcional distintas formas de aprovechamiento hidráulico.

Los datos más antiguos son del siglo XV; en esa época pertenecía al señor de Laurgain que tenía su casa en las inmediaciones. Se cerró y abandonó el año 1530, aunque en el mismo lugar se mantuvo un molino en funcionamiento, al que se sumó otro más en el siglo XVII. Los dos molinos permanecieron en uso hasta 1754, fecha en la que Joaquín de Lardizabal decidió renovar totalmente las instalaciones. Encargó el proyecto a Francisco de Ibero, uno de los arquitectos más renombrados del país.

Ibero diseñó un sistema para aprovechar al máximo los recursos de agua de la zona. Construyó una red de canales de casi 2 km de extensión para alimentar una ferrería con dos depósitos de agua, colocados de manera escalonada. El agua del depósito más alto movía la rueda de los fuelles que inyectaban aire en el horno para alcanzar los 1.300ºC necesarios en el proceso de elaboración de hierro.  El agua se recuperaba en el depósito de más abajo y con ella se movía la rueda de un martillo de grandes dimensiones. Con este martillo se trabajaba la masa de hierro bruta obtenida en el horno y se preparaban los tochos. Este depósito inferior también servía para que funcionara un molino anexo por la parte trasera. El mineral procedía fundamentalmente de Bizkaia y llegaba por vía marítima hasta Orio en pequeñas embarcaciones. El carbón se elaboraba en los montes de las cercanías.

En esta ferrería se ha llevado a cabo  un programa internacional de arqueología experimental en el que  se ha conseguido hacer hierro siguiendo el método característico de las ferrerías, y se ha podido comprobar, también, que el proyecto de Lardizabal-Ibero fracasó por falta de agua. De hecho, la ferrería se abandonó al poco de finalizar las obras de construcción y sus instalaciones se aprovecharon para habilitar una serrería hidráulica.

Desde el 5 al 24 de Marzo, de martes a domingo,  se podrá visitar la exposición  itinerante de “La Ruta del Hierro en los Pirineos” en Iturraran.

MAS INFORMACIÓN EN TORNO A LA RUTA DEL HIERRO EN LOS PIRINEOS

Más información:

Tel: 943 83 53 89   –  iturraran@gipuzkoamendizmendi.net  –  http://www.parketxesarea.org

 

Iturrarango lorategi botanikoan lore leherketa

Iturrarango lorategi botanikoa urte sasoi guztietan da ederra, baina garairik koloretsuena hemendik aurrera hasten da: zuhaitzak kimuak irekitzen, negu loreak bete-betean, hosto erorkorreko magnolioak soineko koloretsuak jazten, erleak burrunban eta txori kantuak denen gozagarri.

Oraindik ez baduzu paradisu txiki hau ezagutzen baduzu garaia, Iturraranen gaituzue.