Iraganaren puzzlean pieza berri bat

Blog honek helburutzat du zuei guztioi, Gipuzkoako natur-guneetako bisitarioi alegia, gure ondareez, naturalak zein kulturalak, gozatzeko bideak eskaintzea. Batzuetan guregana etortzen zarete, interpretazio zentro eta museoetara, eta beste batzuetan aldiz, blog honen bidez ikasten duzue zerbait. Sarrera honekin batera, proposamen bat luzatu nahi dizuegu; guk berriki Aralarren berreraiki den elementu baten berri eman nahi dizuegu, honen inguruko informazio pixkat bat emanez. Trukean, gero, elementu hori bisitatzeko erronka luzatu nahi dizuegu, bertatik bertara ikusi eta zuen bi begiekin gozatzeko aukera emanez. Damutuko ez zaretela ziurtatzen dizuegu, ingurua sekulakoa da eta jarraian azalduko dizuegun iraganaren lekuko hau, zoragarria.

DSC_0119

Ondarreko Zistaz ari gara, baina koka gaitezen lehenik inguruan. Ondarre, edo zehaztasun gehiagorekin Pikuetaondarra-Naparbide eremua, Aralarko Natura Parkean dago, honen bihotzean, Lizarrustiko Parketxetik (Ataundik) oinez joanda ordubete ingurura. Gutxi dira Euskal Herrian Historiaurreko hainbeste aztarna dituzten inguruak: trikuharriak, zistak, monolitoak, baratzak (cromlechak)… Ikerketa lanak amaitu ez direnez, ezin bazter daiteke arkeologoek oraindik aurkikuntza gehiago egitea. Hain zuzen, Aralarren aurkituriko giza-aztarna zaharrenak (Neandertalek egindako tresnak) Pikuetaondarren azaldu ziren duela ez hainbeste.

Aurkikuntza horiek guztiak EHUko arkeologia irakasle titularra den Joxean Mujikak zuzenduriko ikerketa-taldeak egin ditu, Aralarren lanean urteak daramatzanak.

Oraingoan, azken hilabete honetan egin diren Zistaren berreskuratze lanen inguruko informazioa eman nahi dizuegu. Zista bat hilobi-monumentu bat da, tamaina txikia duena, Trikuharri txiki baten modukoa. Bertan, zendua fetu-jarreran hilobiratu ohi zuten. Ondarreko zista honen aurkikuntza 2011. urtean egin zen, metro bateko bi harri luze paralelo zeuden eta ote zuriz estalirik zegoen guztia, irudian ikus daitekeen moduan.

zista6
Argazkiak: Joxean Mujika

Urte horretan bertan industu zuten gune hori Joxean Mujika eta bere lantaldeak, Brontze Aroko (4000-3500 urte) zista bat zela egiaztatuz. Gaineko estalkia kameraren barnera eroria zegoen, ehortzitakoen hezur-hondarrak zanpatuz. Inguruko hainbat harlauza ere zatikatuta eta lekualdatuta agertzen ziren. Indusketa horretan adin desberdineko lau gorpuren hondarrak aurkitu ziren, baita 7 ontzitxoen puskak eta hezurrez egindako zintzilikario bat izan daitekeena ere.

zista3
Argazkia: Joxean Mujika

Multzo horren harrizko elementuen mantentze-egoera kaxkarra dela eta, indusketaren zuzendariak eta GFAko Gordailuko zaharberritze tailerreko teknikoak zista hori finkatu, puskak elkartu eta harriak atontzea erabaki zuten.  Gainera, harlauzak jatorrizko lekuan berrezarri dituzte, betiere  indusketa fasean bildutako dokumentazio eta argibideak kontuan hartuz. Barnean metalezko egitura bat gehitu zaio, multzoaren oreka eta egonkortasuna bermatzeko. Gaineko estalkiari dagokionez, jatorrizko tamainarekin alderatuz gero hiru aldiz txikiagoa zen, denboarekin jasandako disoluzioaren eraginez. Hori horrela izanik, berreraikitze bat egitea erabaki zuten, estalkiaren jatorrizko puska horiek barneratuz. Lan hauek azken hilabete honetan amaitu dituzte eta orain iraganean izango zuen forma ikus daiteke, guztion gozagarri.

zista4
Argazkia: Joxean Mujika

Zehaztasun guzti hauek argituta, Aralarko Parketxetik Joxean Mugika eta bere lantaldeak egindako lana goraipatu besterik ezin dugu egin. Zorionak, inguru honetan egidako ikerketa guztiengatik eta mila esker gure iraganeko puzzleari beste pieza bat gehiatzearren. Jarrai ezazue Jose Migel Barandiaranek inguru hontan hasi zuen puzzlea osatzen, gu ere ez gara oso aparte ibiliko.

Orain zuek guztiok, Aralarko maitale finok, helduiozue gure erronkari eta gerturatu zaitezte Ondarreko harantxora, bertan egindako azken aurkikuntzak ikusi eta iraganera bidaia azkar bat egitera. Edozein argibide edota informazio nahi baduzue Ataungo Barandiaran Museoan edota Lizarrustiko Parketxean egongo gara zuen zain!

Advertisements

Utzi iruzkin bat / Deja un comentario

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s